Skip to main content

Ατμοσφαιρική Σκόνη: Κίνδυνοι για την Υγεία και Ασφάλεια Πολιτών

Το τελευταίο διάστημα η Κύπρος περικλείεται από ένα κύμα πολύ υψηλών συγκεντρώσεων σκόνης η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών ιδιαίτερα στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Ο όρος «σκόνη» δεν έχει ακριβή επιστημονική σημασία, αλλά συνήθως ορίζεται ως ένα στερεό που έχει διασπαστεί σε λεπτά σωματίδια.

Τα περισσότερα σύννεφα σκόνης περιέχουν σωματίδια πολύ διαφορετικών μεγεθών. Το μέγεθος των σωματιδίων είναι εξίσου σημαντικό με τη φύση της σκόνης για να διαπιστωθεί εάν είναι επικίνδυνη.

Τα μεγαλύτερα σωματίδια σκόνης είναι ορατά με γυμνό μάτι και εναποτίθενται εντός της μύτης, το λαιμό και την ανώτερη αναπνευστική οδό.

Το τελευταίο διάστημα η Κύπρος περικλείεται από ένα κύμα πολύ υψηλών συγκεντρώσεων σκόνης η οποία ενδέχεται να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών ιδιαίτερα στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Ωστόσο τα πιο επικίνδυνα είδη σκόνης είναι αυτά με πολύ μικρά σωματίδια που είναι αόρατα στο ανθρώπινο μάτι. Αυτά τα σωματίδια είναι αρκετά μικρά για να εισπνευστούν αλλά ταυτόχρονα αρκετά μεγάλα ώστε να παραμένουν παγιδευμένα στον πνευμονικό ιστό.

Αυτό που καθιστά την σκόνη πολύ επικίνδυνη είναι ότι πολλές φορές τα σωματίδια τα οποία έχουν την ικανότητα να παραμένουν για αρκετή διάρκεια στον ατμοσφαιρικό αέρα και να μεταφέρονται διανύοντας μεγάλες αποστάσεις μπορούν να αλληλοεπιδρούν μέσω χημικών ενώσεων με άλλα ξένα σωματίδια που βρίσκονται στον αέρα όπως για παράδειγμα τοξικά μέταλλα, μικροοργανισμούς καθιστώντας την σκόνη τοξική, μολυσματική και συνεπώς βλαβερή για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Διαφορετικοί τύποι σωματιδίων σκόνης έχουν διαφορετικές επιπτώσεις στην υγεία. Για παράδειγμα, η αναπνεύσιμη κρυσταλλική σκόνη πυριτίου προκαλεί ουλές στους πνεύμονες και η εισπνεύσιμη σκόνη μολύβδου μπορεί να βλάψει το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Τα σωματίδια σκόνης μπορεί να οδηγήσουν σε:

  • ερεθισμό των ματιών
  • βήχα
  • φτέρνισμα
  • αλλεργική ρινίτιδα
  • πυρετό (σε περίπτωση επιμόλυνσης)
  • κρίσεις άσθματος

Τα άτομα με αναπνευστικές παθήσεις όπως το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) ή τα  άτομα με καρδιοπάθειες είναι αρκετά ευαίσθητα και μπορούν να επηρεαστούν ακόμη και σε μικρές αυξήσεις στη συγκέντρωση σκόνης πυροδοτώντας ή επιδεινώνοντας τα συμπτώματά τους.

Ομάδες Ατόμων Υψηλού Κινδύνου (άνθρωποι που είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν προβλήματα υγείας από την έκθεση σε υψηλά επίπεδα σκόνης) περιλαμβάνουν:

  • Μωρά και μικρά παιδιά
  • Ηλικιωμένοι (65 ετών και άνω)
  • Άτομα με προϋπάρχουσες αναπνευστικές παθήσεις, π.χ. άσθμα, βρογχίτιδα, εμφύσημα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) συμπεριλαμβανομένων των καπνιστών και των ατόμων με καρδιακές παθήσεις.
  • Νεφροπαθείς
  • Άτομα με ανοσοανεπάρκειες

Η σκόνη μπορεί επίσης να επηρεάσει και τον οποιοδήποτε που δεν έχει προβλήματα υγείας.

Συμβουλές για ασφαλή διαβίωση σε περιόδους υψηλών επιπέδων σκόνης:

  • περιορισμός των άσκοπων μετακινήσεων.
  • αποφυγή δραστηριοτήτων και σωματικής άσκησης σε ανοικτούς χώρους.
  • εάν χρειαστεί να παρευρεθείτε εξωτερικά για μεγάλο χρονικό διάστημα χρησιμοποιήστε προστατευτική μάσκα προσώπου.
  • εάν υπάρχει διαθέσιμος εξοπλισμός εξαγωγής σκόνης, βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείται.
  • εάν ανήκετε στις ευάλωτες ομάδες μιλήστε έγκαιρα με τον ιατρό σας για καθοδήγηση μέτρων προφύλαξης.
  • εάν έχετε επηρεαστεί από την σκόνη και αποκτήσατε συμπτώματα ανατρέξτε το συντομότερο στον θεράποντα ιατρό σας για καθοδήγηση σχετικά με τη χρήση ανακουφιστικής θεραπείας και συντήρησης.

Τα καιρικά φαινόμενα σκόνης αποτελούν ένα μεγάλο πρόβλημα που δύσκολα μπορεί να ελεγχθεί. Η σωστή ενημέρωση και η τήρηση των μέτρων προφύλαξης αποτελεί ίσως το μοναδικό μας όπλο για προστασία.

Βιβλιογραφία:

Vilcins Dwan et al. Updates in Air Pollution: Current Research and Future Challenges. Annals of Global Health. 2024

Jesse D. Berman. Air Pollution and Health-New Advances for an Old Public Health Problem. Jama Netw Open. 2024;7(3):e2354551.

World Health Organization. Guidance on air pollution and health. 2022

Bart Ostro, Yewande Awe, Ernesto Sánchez-Triana. Pollution Management and Environmental Health. A review of health implications of the dust component of air pollution. 2021

*Κείμενο του, Ανδρέα Πυλαζέρη, MPharm, FD, MClinPharm UK